Jak stosować światłoterapię?

Jak używać lampę antydepresyjną?
Jak już wspomniałem w działaniu klasycznej lampy do fototerapii istotne jest światło docierające do oka, można więc siedzieć przodem lub bokiem do lampy (ale nie tyłem), koniecznie z otwartymi oczami. Co prawda powieki są częściowo przezroczyste, ale zamykanie oczu wyraźnie zmniejsza skuteczność leczenia. Ponieważ komórki zwojowe, istotne z punktu widzenia działania światła na zegar biologiczny, znajdują się na obwodzie siatkówki, patrzenie bezpośrednio w kierunku źródła światła, przez wiele osób odbierane jako nieprzyjemne, nie jest wcale konieczne.
Bardzo istotnym zagadnieniem jest odległość od źródła światła. Natężenie światła spada bardzo szybko po zwiększeniu odległości od jego źródła, stąd nawet niewielkie zwiększenie odległości od lampy może spowodować, iż natężenie światła spadnie poniżej progu skuteczności (dla czasu naświetlania wynoszącego ok. pół godziny próg skuteczności to mniej więcej 10 000 luksów! Każde zmniejszenie natężenia będzie wymagało wydłużenia czasu ekspozycji – dla 2 500 luksów to mniej więcej 2 godziny!). Aby ustalić w jakiej odległości od lampy musimy siedzieć, trzeba znać parametry konkretnej lampy, z której korzystamy. Im lampa silniejsza tym możliwa odległość większa. Niektórzy producenci w opisie swoich lamp poprzestają na stwierdzeniu, że taka i taka lampa ma tyle i tyle luksów. Jest to informacja niepełna, a więc bezwartościowa. Sama lampa nie może mieć żadnych luksów, ponieważ ta jednostka natężenia światła nie jest jednostką bezwzględną, a jedynie współczynnikiem wskazującym na natężenie światła w odpowiedniej odległości od jego źródła. Aby pomiar natężenia światła w luksach miał jakiś sens z punktu widzenia określenia jego źródła, należy podać informację w jakiej odległości był wykonany. Innymi słowy sama lampa nie może mieć żadnych luksów, a jedynie wydzielane przez nią światło ma natężenie iluś luksów w takiej a nie innej odległości. Nawet mała i słaba lampa może dawać światło np. o natężeniu 10 000 luksów, jeśli człowiek wsadzi ją sobie dosłownie do oka. Problem w tym, że z lampą w oku jest niewygodnie i niezbyt bezpiecznie. Jeśli więc producent informuje nas wyłącznie, że dana lampa emituje światło o natężeniu 10 000 luksów, to należy zadać pytania: „w jakiej odległości od lampy”. Nie posiadając tej informacji nie jesteśmy w stanie powiedzieć w jakiej odległości od tej lampy należy siedzieć, aby leczenie było skuteczne. W praktyce odległość wyliczona na podstawie tej informacji powinna być jeszcze nieco zmniejszona. Podczas trwającej co najmniej pół godziny fototerapii człowiek ma nieuniknioną tendencję do kręcenia się i zmian pozycji ciała, a więc dość łatwo może znaleźć się poza zasięgiem skutecznego oddziaływania.
Optymalna odległość od źródła światła zależy od jego mocy, należy siedzieć w takiej odległości, aby docierające do oka światło miało w tym miejscu natężenie około 10 000 luksów. Zmniejszenie natężenia światła wymaga wydłużenia ekspozycji – od pół godziny do nawet ok. 3 godzin na dobę. Światło o natężeniu poniżej 2 500 luksów na poziomie oczu jest zazwyczaj nieskuteczne.

Jak używać słuchawek do światłoterapii?
Stosowanie słuchawek świetlnych jest w praktyce znacznie prostsze. Nie mamy w tym przypadku wpływu na odległość od źródła światła, która jest zdeterminowana warunkami anatomicznymi człowieka i w zasadzie bardzo podobna u wszystkich ludzi (nawet jeśli ktoś ma odstające uszy). Stałe jest także natężenie światła. Producent wyposażył również urządzenie w automatyczny wyłącznik, tak więc czas ekspozycji jest także z góry określony (wynosi 12 minut). W razie potrzeby ekspozycję można powtórzyć, choć producent nie zaleca nadmiernego wydłużania czasu naświetlania (powyżej 30 minut) ze względu na ryzyko wystąpienia nadmiernego pobudzenia i niepokoju.

 

pic_author

Autorem tekstu jest
prof. dr hab. n.med Łukasz Święcicki
II Klinika Psychiatrii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie